Ông Lê Văn Tuấn – đại diện Keytas khuyên rằng, hộ kinh doanh cần hiểu nguyên tắc và chủ động trong việc kiểm kê hàng tồn kho khi thời gian chuyển đổi mô hình quản lý thuế sắp đến gần.
Chia sẻ với VietnamFinance về vấn đề này, ông Lê Văn Tuấn – Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas đánh giá, hàng tồn kho là vấn đề khúc mắc của các hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán, chuyển mô hình quản lý thuế sang kê khai, cũng như xuất hoá đơn điện tử.
Ông Tuấn cho biết, điều này xuất phát từ thực trạng, một giai đoạn dài trong quá khứ, các hộ kinh doanh phần lớn không có thói quen lấy hoá đơn đầu vào khi nhập, mua bán hàng hoá để chứng minh nguồn gốc, xuất xứ. Việc này dẫn đến nhiều lo lắng về hàng tồn kho trước thời điểm chuyển đổi.
Do đó, thời điểm chuyển đổi khoán sang thuế kê khai đã cận kề, đại diện Keytas gợi ý một số cách để hộ kinh doanh chủ động trong xử lý hàng tồn kho.
Trước hết, cần xác định nguyên tắc phân loại hàng hoá. Trong đó, căn cứ đầu tiên là hoá đơn, chứng từ. Trường hợp thứ nhất là hàng tồn kho có đầy đủ hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật. Nhóm này rất thuận lợi cho hộ kinh doanh tính vào chi phí và chứng minh nguồn gốc, xuất xứ.
“Chỉ cần nhập lên phần mềm đầy đủ, bán ra thực hiện xuất hoá đơn điện tử bình thường là tuân thủ quy định”, ông Tuấn nêu.
Hộ kinh doanh cần hiểu nguyên tắc và chủ động trong việc kiểm kê hàng tồn kho khi thời gian chuyển đổi mô hình quản lý thuế sắp đến gần.
Vấn đề nằm ở nhóm tồn kho còn lại, không đầy đủ hoá đơn, chứng từ thì sẽ gặp khó trong việc xác định chi phí hợp lý của hộ kinh doanh. Với nhóm hàng này, nếu gặp phải các câu hỏi từ cơ quan thuế, quản lý thị trường thì chủ hộ kinh doanh cần trung thực trong cung cấp thông tin.
Nguyên tắc thứ hai trong phân loại hàng hoá đó là tính chất hàng thật – hàng giả bởi chính bản thân chủ hộ biết rõ điều này. Do đó, hộ kinh doanh có tồn tại hàng giả, độc hại nếu không trung thực thì cơ quan chức năng sẽ mất thêm thời gian để xác minh, chứ không phải họ không biết.
Vị Giám đốc Keytas nhìn nhận, cơ quan thuế sẽ khó chấp nhận lượng hàng hoá nếu là giả, không rõ nguồn gốc vì nếu đồng ý nguy cơ một lượng lớn hàng kém chất lượng được bán ra thị trường, ảnh hưởng đến người tiêu dùng. Đặc biệt là các sản phẩm như sữa giả, thuốc giả, thực phẩm chức năng giả…
“Chủ hộ kinh doanh nên chủ động phân loại thành 2 nhóm: Hàng thật – hàng giả. Hàng thật thì tiếp tục chia thành có hoá đơn và không có. Hàng giả, kém chất lượng tốt nhất nên tiêu huỷ, xử lý và không bán ra thị trường. Nếu cố tình có thể vướng trách nhiệm pháp lý”, ông Tuấn lưu ý.
Bên cạnh đó, chủ hộ kinh doanh nên chuẩn bị một bản cam kết về tính trung thực của mình với cơ quan quản lý, mặc dù không có giá trị pháp lý nhưng nó thể hiện sự chủ động và tự giác tuân thủ. Còn với các mặt hàng thật, hàng đảm bảo mà chưa có đủ hoá đơn, ông Tuấn cho rằng cơ quan thuế hiện cũng chưa quá khắt khe với các hộ kinh doanh.
Từ sự chuẩn bị về mặt nguyên tắc nêu trên, hộ kinh doanh cần tiến hành các bước quan trọng tiếp theo.
Đầu tiên, cần kiểm kê toàn bộ hàng tồn kho tại thời điểm cuối cùng 31/12/2025. Lưu ý, cần ghi nhận rõ tên hàng, đơn vị tính, số lượng, giá trị và tình trạng của hàng hoá, đặc biệt lưu ý có biên bản kiểm kê đầy đủ, có chữ ký xác nhận và lưu trữ lại.
Trong quá trình kiểm kê, cần phân loại rõ theo các nguyên tắc trên để có phương án xử lý đối với nhóm hàng hoá đó. Việc này chủ hộ kinh doanh cần chủ động thực hiện, đến nay chưa có hướng dẫn cụ thể nào của cơ quan thuế về việc này.
Kế đến, dựa trên biên bản kiểm kê, lập danh sách hàng hoá, rồi nhập lên phần mềm bán hàng đang sử dụng để có thể có hàng hoá đầu vào để xuất hoá đơn khi bán hàng ra.
“Biên bản kiểm kê hàng tồn kho là cơ sở để ghi nhận chi phí giá vốn, vì vậy cần nhập số liệu này lên số dư đầu kỳ trên phần mềm kế toán để theo dõi và hạch toán trong tương lai”, ông Tuấn nói.
Trong trường hợp, hàng hoá có giá trị lớn, ông Tuấn khuyên hộ kinh doanh cần nên sử dụng dịch vụ của các công ty thẩm định giá vì đây là các đơn vị độc lập, mang tính “tin cậy” cao hơn đối với cơ quan thuế hoặc quản lý thị trường. Từ đó, có thể đây là cơ sở để tính vào chi phí hợp lý và hạch toán.
Cuối cùng, ông Tuấn nêu quan điểm, hộ kinh doanh cũng không quá lo lắng vấn đề này bởi tinh thần của cơ quan thuế, cơ quan quản lý cũng hiểu tình hình thực tế này và không cố ý làm khó người nộp thuế.
“Bước sang 2026, hộ kinh doanh cần chủ động tạo thói quen lấy hoá đơn đầu vào, các chi phí, tài sản nào phục vụ cho hoạt động kinh doanh cần phải có hoá đơn, chứng từ đầu vào có đầy đủ tên, địa chỉ, mã số thuế… Điều này, giúp trong tương lai nếu hộ kinh doanh chọn xác định nghĩa vụ thuế trên lợi nhuận sẽ thuận lợi”, Giám đốc kế toán thuế Keytas kết luận.
Xuân Thạch
Nguồn: vietnamfinance.vn
