Liên minh châu Âu (EU) có thể áp đặt các biện pháp thuế quan trị giá 93 tỷ euro (gần 108 tỷ USD) với Mỹ, hoặc hạn chế doanh nghiệp Mỹ tiếp cận thị trường EU, nhằm đáp trả các đe dọa của Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan tới việc kiểm soát Greenland.
EU cân nhắc áp thuế trả đũa 108 tỷ USD
Theo kế hoạch được công bố trước đó, các mức thuế của ông Trump sẽ áp dụng với Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan. Động thái này diễn ra trong bối cảnh các cuộc biểu tình nổ ra trên khắp Đan Mạch, phản đối mạnh mẽ mọi khả năng Mỹ kiểm soát Greenland.
TT Trump nhiều lần bày tỏ mong muốn Mỹ “thâu tóm” Greenland, và đã chính thức gia tăng sức ép trong những tuần gần đây (Ảnh: sdguardianlive)
Trong nhiều năm, EU phần lớn tìm cách tránh đối đầu trực diện với chính quyền Tổng thống Trump. Tuy nhiên, phản ứng từ các lãnh đạo châu Âu cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong lập trường.
Trong khi thủ tướng Italy Giorgia Meloni xem việc đe dọa thuế quan của Mỹ đối với các quốc gia tham gia bảo đảm an ninh Greenland là “một sai lầm”, đồng thời kêu gọi nối lại đối thoại. Ireland tuyên bố động thái của Washington là “hoàn toàn không thể chấp nhận”, nhấn mạnh rằng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia là nguyên tắc không thể thương lượng.
Tại Brussels, EU đang cân nhắc khả năng kích hoạt Công cụ chống cưỡng ép (Anti-Coercion Instrument), một cơ chế được thiết kế để đáp trả các hành động gây sức ép kinh tế từ bên ngoài. Nếu được triển khai, đây sẽ là một trong những phản ứng thương mại mạnh mẽ nhất của EU từ trước đến nay đối với Mỹ, phản ánh mức độ nghiêm trọng của căng thẳng hiện tại.
Với thị trường tài chính, nguy cơ leo thang xung đột thương mại Mỹ – EU có thể gây tác động đáng kể tới chuỗi cung ứng, dòng vốn và triển vọng tăng trưởng tại cả hai bờ Đại Tây Dương. Các doanh nghiệp xuất khẩu lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp, ô tô, hàng tiêu dùng và công nghệ, đang đứng trước nguy cơ chịu ảnh hưởng trực tiếp nếu các biện pháp thuế quan qua lại được kích hoạt.
Tòa án Tối cao khó có khả năng lật ngược
Trong khi EU chuẩn bị các kịch bản trả đũa, từ phía Mỹ, khả năng thuế quan bị chặn lại bởi hệ thống tư pháp được đánh giá là rất thấp. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent mới đây nhận định Tòa án Tối cao khó có khả năng bác bỏ quyết định của Tổng thống Donald Trump sử dụng quyền khẩn cấp để áp thuế.
Phát biểu trên chương trình Meet the Press của NBC ngày 18/01, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết khả năng Tòa án Tối cao bác bỏ việc Tổng thống Donald Trump sử dụng quyền khẩn cấp để áp thuế là “rất thấp”.
Theo ông, tòa án thường tránh can thiệp sâu vào những chính sách kinh tế mang tính dấu ấn của tổng thống đương nhiệm, đặc biệt khi việc đảo ngược có thể gây ra xáo trộn lớn về chính sách và thị trường. Ông viện dẫn tiền lệ Tòa án Tối cao từng giữ nguyên các trụ cột của Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Giá cả phải chăng (Obamacare) như một minh chứng cho xu hướng này.
Nhận định của ông Bessent được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Trump tuyên bố sẽ áp đặt một loạt thuế quan mới đối với hàng hóa nhập khẩu từ châu Âu cho đến khi “đạt được một thỏa thuận về việc mua lại hoàn toàn và toàn diện Greenland”.
Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump không nêu rõ điều luật cụ thể được viện dẫn, song động thái này được cho là tương tự các mức thuế mà ông từng áp dụng trước đây theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).
Theo kế hoạch được ông Trump công bố, thuế đối với hàng hóa từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan và Phần Lan sẽ bắt đầu ở mức 10% từ ngày 1/2, trước khi tăng lên 25% từ ngày 1/6.
Tòa án Tối cao dự kiến sẽ ra phán quyết về việc ông Trump sử dụng IEEPA để áp thuế trước khi kết thúc nhiệm kỳ xét xử hiện tại, song quyết định có thể được đưa ra sớm ngay trong tuần này. IEEPA hiện trao cho tổng thống quyền hạn rộng rãi trong việc sử dụng các công cụ kinh tế nhằm đối phó với một “mối đe dọa bất thường và nghiêm trọng” đối với lợi ích quốc gia.
Ông Bessent cho biết các mức thuế mới liên quan đến Greenland là phản ứng trước một tình trạng khẩn cấp. Theo lập luận của chính quyền Tổng thống Trump, việc sử dụng sức mạnh kinh tế thông qua thuế quan là một quyết định mang tính chiến lược, nhằm tránh nguy cơ xung đột quân sự và bảo vệ an ninh quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh ảnh hưởng với Nga và Trung Quốc tại khu vực Bắc Cực.
Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo tại Greenland, Đan Mạch và nhiều quốc gia châu Âu đã đồng loạt bác bỏ yêu cầu này, cho rằng đề xuất của Washington đi ngược lại các nguyên tắc về chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.
Cũng trong ngày 18/01, nhiều lãnh đạo các quốc gia châu Âu đã ra tuyên bố chung, cảnh báo những đe dọa thuế quan từ Mỹ đang làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Các nước này khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ và đoàn kết trong phản ứng chung, đồng thời bày tỏ sự ủng hộ đối với Đan Mạch và người dân Greenland.
Thanh Trúc
Nguồn: vietnamfinance.vn
