Ngày 11/12, doanh nhân người Hàn Quốc Do Kwon, nhà sáng lập Terraform Labs, đơn vị đứng sau hai đồng tiền TerraUSD và Luna, đã bị tòa án liên bang Mỹ tuyên phạt 15 năm tù. Bản án được đưa ra gần 3 năm sau cú sập gây thiệt hại ước tính 40 tỷ USD, được thẩm phán mô tả là “một vụ gian lận mang tính thế hệ”.
Vụ gian lận 40 tỷ USD và bản án 15 năm
Tại phiên tòa ngày 11/12 ở Manhattan, thẩm phán liên bang Mỹ Paul A.Engelmayer tuyên Do Kwon, đồng sáng lập Terraform Labs và là nhân vật trung tâm trong sự sụp đổ của hệ sinh thái Terra vào năm 2022, mức án 15 năm tù. Thẩm phán khẳng định vụ việc này là một trong những vụ gian lận lớn nhất từng được xét xử ở cấp liên bang, với tác động lan rộng tới hàng trăm nghìn nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Doanh nhân Do Kwon, 34 tuổi, xuất hiện tại tòa và gửi lời xin lỗi tới các nạn nhân, bao gồm hàng trăm người đã gửi thư trình bày thiệt hại. Nhiều nhà đầu tư mất toàn bộ tài sản, trong đó có trường hợp thiệt hại lên tới 400.000–500.000 USD.
Vụ án được xem là một trong những dấu mốc quan trọng, cho thấy các cơ quan quản lý tài chính Mỹ đang gia tăng truy tố những nhân vật chủ chốt trong thị trường tiền số sau làn sóng đổ vỡ của năm 2022.
Do Kwon, đồng sáng lập Terraform Labs, bắt đầu bị truy tố hồi tháng 1 và chính thức nhận tội hồi tháng 8/2025 (Ảnh: GI)
Đáng chú ý, Do Kwon bắt đầu bị truy tố hồi tháng 1 với 9 tội danh, bao gồm gian lận chứng khoán, gian lận điện tín, gian lận hàng hóa và âm mưu rửa tiền. Nhà sáng lập Terraform Labs sau đó đã nhận tội vào tháng 8 với hai cáo buộc chính: âm mưu lừa đảo và gian lận điện tín.
Theo hồ sơ truy tố, Kwon đã đưa ra các thông tin sai lệch về stablecoin do TerraUSD sở hữu được thiết kế duy trì giá 1 USD ngay cả khi thị trường biến động mạnh. Khi TerraUSD mất mốc 1 USD vào tháng 5/2021, Kwon tuyên bố thuật toán “Terra Protocol” đã tự động khôi phục giá trị đồng tiền.
Tuy nhiên, cơ quan điều tra xác nhận ông đã bí mật sắp xếp để một công ty giao dịch tần suất cao mua vào lượng lớn TerraUSD, qua đó tạo mức giá giả tạo nhằm đánh lừa nhà đầu tư.
Công tố viên Manhattan Jay Clayton nhận định Kwon đã xây dựng “những sơ đồ tinh vi” để thổi phồng giá trị tài sản, đồng thời bỏ trốn khi thị trường sụp đổ. Phía công tố đề nghị mức án tối thiểu 12 năm tù, trong khi luật sư của Kwon xin án dưới 5 năm để ông có thể trở về Hàn Quốc đối mặt với cáo buộc tại quê nhà.
Với mức độ thiệt hại đặc biệt lớn, tòa đã tuyên 15 năm tù.
Trước đó, năm 2024, Kwon chấp nhận nộp 80 triệu USD tiền phạt dân sự trong thỏa thuận trị giá 4,55 tỷ USD giữa ông và Terraform với Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC), đồng thời bị cấm giao dịch tiền số. Theo thỏa thuận nhận tội, công tố viên Mỹ không phản đối việc Kwon xin chuyển giao về Hàn Quốc sau khi thi hành một nửa bản án.
Cú sập của TerraUSD và Luna lên tới 40 tỷ USD là một trong những sự kiện tồi tệ nhất lịch sử thị trường tiền mã hóa.
Cú sập của TerraUSD và Luna là một trong những sự kiện tồi tệ nhất lịch sử thị trường tiền mã hóa. Cụ thể, TerraUSD là stablecoin thuật toán, không được bảo chứng bằng tài sản hữu hình như USD hay trái phiếu chính phủ, mà dựa vào cơ chế hoán đổi với Luna để duy trì giá 1 USD. Khi TerraUSD bắt đầu rơi khỏi mốc 1 USD, hệ thống thuật toán không thể tự cân bằng do mất niềm tin và áp lực rút vốn quá lớn.
Sự hoảng loạn lan rộng khiến TerraUSD mất kiểm soát, kéo theo giá Luna lao dốc, xóa sạch toàn bộ vốn hóa hệ sinh thái. Tổng thiệt hại được ước tính vào khoảng 40 tỷ USD.
Cơ quan chức năng kết luận việc Kwon che giấu sự can thiệp thị trường bằng tiền của công ty giao dịch là hành vi gian lận trọng yếu, tạo ảo giác rằng thuật toán của Terra hoạt động hiệu quả và khiến nhà đầu tư tiếp tục đổ tiền vào.
Tác động tới thị trường tiền số toàn cầu
Sự sụp đổ của TerraUSD đã tạo ra hiệu ứng dây chuyền trong thị trường tiền số vào năm 2022. Hàng loạt quỹ đầu tư và sàn giao dịch có liên quan như Three Arrows Capital, Celsius hay Voyager rơi vào khủng hoảng hoặc phá sản.
Đây cũng là bước ngoặt khiến cơ quan quản lý trên toàn thế giới, từ Mỹ, Hàn Quốc đến Singapore và châu Âu, đẩy mạnh các biện pháp giám sát, đặc biệt là đối với stablecoin, nhóm tài sản vốn được xem là “vùng an toàn” của thị trường crypto nhưng lại tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu thiếu minh bạch.
Do Kwon (áo vàng) nhận tội trước Thẩm phán Liên bang Paul Engelmayer tại New York, Mỹ hồi tháng 8/2025(Ảnh: Phác họa tại phiên tòa)
Bản án dành cho Do Kwon được đánh giá là thông điệp mạnh mẽ từ cơ quan thực thi pháp luật Mỹ: mọi hành vi gian lận tài chính trong lĩnh vực tài sản số đều có thể bị xử lý nghiêm như các vụ việc trong hệ thống tài chính truyền thống.
Theo giới chuyên gia, với giới đầu tư, vụ việc TerraUSD nhấn mạnh rủi ro của các mô hình stablecoin thuật toán, vốn phụ thuộc vào niềm tin và cơ chế tự động thay vì tài sản bảo chứng thực. Những thiệt hại lên đến hàng chục tỷ USD cho thấy nhà đầu tư nhỏ lẻ là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi các dự án tiền số đổ vỡ.
Về mặt quản lý, vụ việc thao túng thị trường của Do Kwon thúc đẩy quá trình xây dựng khuôn khổ pháp lý cho tiền mã hóa tại nhiều quốc gia. Các yêu cầu về minh bạch, kiểm toán, công bố thông tin và quản lý phát hành sẽ được siết chặt hơn. Những vụ án như TerraUSD được xem là “án lệ” quan trọng, cho phép cơ quan quản lý xác định rõ trách nhiệm hình sự của nhà phát triển và tổ chức phát hành tiền số.
Bản án 15 năm dành cho Do Kwon khép lại một trong những vụ bê bối nghiêm trọng nhất của thị trường tiền mã hóa, đồng thời mở ra giai đoạn siết chặt giám sát mới đối với ngành công nghiệp tài sản số.
Sau bài học 40 tỷ USD, công nghệ blockchain tiếp tục phát triển, nhưng sự minh bạch và quản lý chặt chẽ sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc để bảo vệ nhà đầu tư và đảm bảo sự ổn định của thị trường.
Thanh Nhàn
Nguồn: vietnamfinance.vn
