Giữa những chuyển động mạnh mẽ của nền kinh tế, có những giá trị bền vững không được đo bằng doanh thu, lợi nhuận hay quy mô tài sản, mà được đo bằng số phận con người được nâng đỡ, bằng những mái nhà được dựng lên, bằng niềm tin được thắp lại nơi những gia đình từng sống trong chênh vênh, thiếu thốn.
Đến để cảm nhận và sẻ chia
Trong những ngày trung tuần tháng 4/2026, tại hai xã Ea Bá và Yang Mao, tỉnh Đắk Lắk, Hội Doanh nghiệp Bắc Ninh phía Nam đã phối hợp với Hội Nông dân tỉnh Đắk Lắk tổ chức lễ bàn giao 4 căn nhà tình nghĩa mang tên “Mái Ấm Bắc Ninh” cho 4 hộ nông dân có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn (mỗi hộ được hỗ trợ 70 triệu đồng để xây dựng nhà ở). Bốn căn nhà ấy không chỉ là bốn công trình dân sinh, mà còn là bốn dấu mốc của tình người, của trách nhiệm xã hội, và của một tầm nhìn thiện nguyện đi theo hướng bền vững, tử tế và có tổ chức.
Điều khiến hành trình này có ý nghĩa đặc biệt không nằm ở con số 4 căn nhà, mà ở thông điệp mà nó gửi đi: trong một đất nước đang nỗ lực thu hẹp bất bình đẳng và bảo đảm an sinh, cộng đồng doanh nghiệp hoàn toàn có thể trở thành một lực lượng kiến tạo xã hội rất quan trọng, nếu biết đặt sự phát triển của mình trong mối quan hệ với cộng đồng, với người yếu thế và với tương lai lâu dài của đất nước.
Nhìn rộng ra trên phạm vi toàn quốc, câu chuyện của “Mái Ấm Bắc Ninh” không phải là một hoạt động đơn lẻ, mà nó đang đứng trong mạch chảy rất lớn của các chương trình an sinh nhà ở diễn ra từ nhiều năm qua ở Việt Nam. Trong đó, “Mái Ấm Bắc Ninh” đã chọn một cách đi rất riêng: làm thật, chạm thật, bền thật.
Nếu nhiều chương trình an sinh dừng lại ở mức hỗ trợ tài chính, thì hành trình của Hội Doanh nghiệp Bắc Ninh phía Nam tại Đắk Lắk cho thấy một tinh thần khác: không chỉ trao tiền, không chỉ hoàn thành một thủ tục bàn giao, mà là trực tiếp đến tận nơi, nhìn tận mắt đời sống của bà con, cảm nhận tận cùng nhu cầu thật sự của từng gia đình.
Tại buôn Trinh, xã Ea Bá, anh Ksor Y Tuân là một trong những trường hợp khiến cả đoàn xúc động. Gia đình anh thuộc diện khó khăn, nuôi 2 con nhỏ, trong đó có 1 cháu mắc bệnh tim. Trước đây, cả nhà sống trong căn nhà tạm bợ, xuống cấp, cuộc sống chồng chất lo toan. Với gia đình ấy, một ngôi nhà mới không chỉ có nghĩa là tránh mưa, tránh nắng, mà còn là chỗ dựa tinh thần để người cha bớt nỗi bất an, để những đứa trẻ có nơi lớn lên an toàn hơn, để gia đình có thể nghĩ đến ngày mai bằng tâm thế khác.
Tại cùng địa bàn xã Ea Bá, gia đình anh Alê Y Min cũng từng phải sống trong căn nhà tre chật hẹp, xuống cấp; những ngày mưa gió phải sang nhà người thân ở nhờ. Một thực tế như thế cho thấy nghèo đói không chỉ là thiếu thu nhập, mà còn là trạng thái sống trong bất định: bữa cơm có thể tằn tiện, nhưng một mái nhà ọp ẹp mới là thứ khiến người ta không thể an tâm gây dựng cuộc sống. Nay có được căn nhà mới vững chãi hơn, niềm vui của gia đình không chỉ là có chỗ ở, mà là có điểm tựa để nghĩ đến việc làm ăn, nuôi con, và sống với cảm giác mình được xã hội nhìn thấy, được quan tâm, được nâng đỡ.
Tại xã Yang Mao, hai gia đình anh Y Sỹ Bdăp ở buôn Chàm A và anh Y Hinh Niê ở buôn Cư Drăm cũng đã được bàn giao nhà mới từ nguồn hỗ trợ của chương trình cùng sự chung tay của người thân, bạn bè. Ở đây, điều hiện lên không chỉ là hình ảnh những bức tường mới, mái tôn mới, nền nhà chắc chắn hơn, mà là sự thay đổi trong ánh mắt người nhận nhà: từ mặc cảm sang xúc động, từ lo âu sang yên tâm, từ bị động sang có thêm động lực vươn lên.
Cộng hưởng sức mạnh từ các chương trình “An sinh nhà ở“
Điều đặc biệt đáng chú ý trong chuyến đi lần này là các bên không nhìn vấn đề theo hướng ngắn hạn. Theo ông Hoàng Thế Nhân, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Yang Mao, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo tại địa phương còn ở mức cao, khoảng 70%; trong khi quỹ đất nông nghiệp mới chỉ đáp ứng khoảng 30% nhu cầu, khiến đời sống người dân còn rất nhiều khó khăn, thu nhập thấp và thiếu ổn định.
Nhìn vào bức tranh đó, có thể thấy hỗ trợ nhà ở là bước đi cần thiết nhưng chưa đủ. Một ngôi nhà có thể giúp người dân bớt mong manh trước mưa nắng, nhưng để thoát nghèo thật sự, họ còn cần sinh kế, cần việc làm, cần hỗ trợ sản xuất, cần tiếp cận giáo dục, y tế và các điều kiện phát triển lâu dài. Cũng chính vì vậy, xu hướng an sinh hiện nay ở Việt Nam đang chuyển dần từ hỗ trợ ngắn hạn sang các giải pháp căn cơ hơn, kết hợp hỗ trợ trực tiếp với tạo năng lực tự vươn lên cho người dân. Báo Nhân Dân đã nhấn mạnh định hướng này khi đề cập đến yêu cầu xây dựng hệ thống an sinh xã hội toàn diện, chuyển trọng tâm từ cứu trợ đơn thuần sang giải pháp lâu dài, bền vững.
Bởi thế, giá trị lớn của chuyến bàn giao nhà tại Đắk Lắk nằm ở chỗ: Hội Doanh nghiệp Bắc Ninh phía Nam không dừng lại ở một hoạt động trao tặng mang tính biểu tượng, mà đã đặt ra một tầm nhìn xa hơn. Đại diện Hội khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp triển khai nhiều hoạt động an sinh xã hội, hướng tới hỗ trợ sinh kế bền vững cho người dân địa phương. Đây là định hướng rất đáng quý, bởi nó đi đúng tinh thần của an sinh hiện đại: không chỉ giúp người dân có cái để ở, mà còn giúp họ có cơ hội để đứng vững trên đôi chân mình.
Ông Lê Văn Thế, Chủ tịch Công ty CP Việt Thắng Group, nhà tài trợ căn “Mái Ấm Bắc Ninh” số 01, chia sẻ rằng chỉ khi đến tận nơi mới thấy hết được sự khó khăn của bà con, và từ đó càng mong có thêm nhiều doanh nghiệp cùng chung tay xây dựng thêm những tổ ấm cho người nghèo trên khắp cả nước.
Ông Nguyễn Kim Tuấn, chủ Nhà hàng Đệ Nhất Vườn Lan, nhà tài trợ căn số 02, cũng bày tỏ trăn trở rằng ngoài việc hỗ trợ nhà ở, cần nghiên cứu thêm những dự án bền vững để nâng cao kinh tế cho người dân, giúp họ thoát nghèo lâu dài.
Những chia sẻ ấy rất quan trọng, bởi nhiều khi, thiện nguyện chỉ thật sự chạm đến chiều sâu khi người trao không đứng từ xa. Khi doanh nhân trực tiếp thấy tận mắt bữa cơm thiếu thốn, mái nhà xiêu vẹo, đường sá cách trở và những gương mặt hằn lên bởi sự khắc khổ mưu sinh, thì sự đóng góp không còn đơn thuần là “làm từ thiện”, mà trở thành một quyết định có nhận thức, có trách nhiệm và có chiều sâu xã hội.
Trong các chương trình xóa nhà tạm trên toàn quốc, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cũng đánh giá một trong những bài học lớn nhất chính là sự phối hợp hành động giữa các tổ chức chính trị – xã hội, doanh nghiệp, nhà hảo tâm và cộng đồng, cùng tinh thần “nhường cơm sẻ áo” của toàn xã hội. Chính sự cộng hưởng đó tạo nên sức mạnh thật sự của các chương trình an sinh nhà ở.
Triết lý hành động của Hội luôn hướng về cộng đồng
Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Bắc Ninh phía Nam, ông Bùi Đức Thọ, khẳng định việc đồng hành cùng Hội Nông dân tỉnh Đắk Lắk trong chương trình hỗ trợ xây dựng nhà ở cho các hộ dân khó khăn là hoạt động ý nghĩa, thể hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với cộng đồng. Theo ông Thọ, những căn nhà được trao không chỉ giúp các hộ dân ổn định cuộc sống mà còn là sự sẻ chia thiết thực, tiếp thêm động lực để người dân yên tâm lao động, phát triển kinh tế.
Nếu nhìn sâu hơn, có thể nói “Mái Ấm Bắc Ninh” không chỉ là một chương trình thiện nguyện, mà đang dần trở thành một triết lý hành động của Hội: “Hội tụ để phát triển kinh tế, nhưng không tách rời trách nhiệm với xã hội; kết nối doanh nhân không chỉ để giao thương, mà còn để cùng tạo ra giá trị nhân văn; xây dựng cộng đồng doanh nghiệp không chỉ bằng quyền lợi, mà còn bằng lý tưởng phụng sự”.
Tư tưởng này rất phù hợp với xu hướng phát triển bền vững hiện nay, khi vai trò của doanh nghiệp ngày càng được nhìn nhận không chỉ qua kết quả kinh doanh, mà còn qua mức độ đóng góp xã hội, tinh thần trách nhiệm cộng đồng và khả năng tạo ra tác động tích cực lâu dài.
Trong những phát biểu gây xúc động nhất của chương trình, ông Giáp Văn Trường, Trưởng ban Thiện nguyện “Mái Ấm Bắc Ninh”, chia sẻ tâm nguyện mỗi năm xây dựng được ít nhất 10 căn nhà tình nghĩa mang tên “Mái Ấm Bắc Ninh”, phấn đấu trong vòng 10 năm đạt tới con số 1.000 căn; đồng thời hướng tới cả việc hỗ trợ giáo dục cho con em người nghèo, bởi đầu tư cho con người là đầu tư cho tương lai với những giá trị còn mãi.
Một nghìn căn nhà nghe qua tưởng là mục tiêu rất lớn, nhưng nếu đặt trong bối cảnh cả nước đã và đang huy động được nguồn lực xã hội rộng khắp để xóa hàng trăm nghìn căn nhà tạm, thì đây không phải giấc mơ viển vông. Nó là một mục tiêu khó, nhưng có cơ sở, nếu chương trình giữ được ba yếu tố: minh bạch, lan tỏa và đồng hành dài hạn.
Trong thành công chung của các chương trình nhà ở trên toàn quốc, những mô hình hiệu quả thường có chung một cấu trúc: có tổ chức đứng ra điều phối; có tiêu chí xét chọn rõ ràng; có địa phương phối hợp; có doanh nghiệp, nhà hảo tâm đồng hành; có người dân cùng góp sức; và quan trọng nhất là có câu chuyện thật, con người thật, kết quả thật. “Mái Ấm Bắc Ninh” đang đi đúng theo logic đó.
Sau cùng, điều đọng lại từ chuyến hành trình bàn giao 4 căn nhà ở Đắk Lắk không chỉ là hình ảnh trao bảng tượng trưng, cắt băng khánh thành hay những bức ảnh lưu niệm. Điều đọng lại sâu nhất là câu hỏi dành cho mỗi chúng ta: khi đất nước đang phát triển, liệu sự phát triển ấy có thật sự trọn vẹn nếu vẫn còn những gia đình phải sống trong nhà tạm, nhà dột nát, phải chạy mưa chạy gió trong nỗi bất an thường trực?
Đó là lý do vì sao 4 căn nhà ở Ea Bá và Yang Mao không chỉ là 4 căn nhà. Chúng là 4 lời nhắc rằng lòng nhân ái phải được biến thành hành động; rằng thiện nguyện hiệu quả cần sự liên kết giữa Hội, doanh nghiệp, chính quyền và cộng đồng; và rằng mỗi doanh nghiệp Việt Nam, dù lớn hay nhỏ, đều có thể trở thành một phần của lời giải cho bài toán an sinh xã hội.
Hội Doanh nghiệp Bắc Ninh phía Nam đã đi một bước rất đẹp.
Và từ bước đi ấy, một con đường rộng hơn để ngày càng nhiều hội viên, nhiều doanh nghiệp, nhiều tấm lòng cùng chung tay đóng góp cho Quỹ thiện nguyện “Mái Ấm Bắc Ninh”, để thêm nhiều mái nhà được dựng lên trên khắp các địa phương của cả nước.
Bởi suy cho cùng, giá trị bền vững nhất của một cộng đồng doanh nhân không chỉ là họ làm ra bao nhiêu của cải, mà là họ đã để lại bao nhiêu ấm áp cho cuộc đời này và cho cả cộng đồng.
Ái Nhân
