Hãng sản xuất ô tô Trung Quốc BYD đã đệ đơn kiện chính phủ Mỹ, thách thức nỗ lực của Tổng thống Donald Trump trong việc áp thuế quan diện rộng. Đồng thời, công ty yêu cầu hoàn trả toàn bộ các khoản thuế mà họ đã nộp kể từ tháng 4 năm ngoái, theo các tài liệu tòa án.
BYD kiện chính phủ Mỹ
Theo hồ sơ nộp lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ, một số công ty con của BYD tại Mỹ, bao gồm các đơn vị sản xuất ô tô chở khách, xe buýt và pin xe điện, đã khởi kiện các biện pháp thuế quan được ban hành vào tháng 4 năm ngoái.
Chính quyền Mỹ trước đó khẳng định có quyền áp thuế quan đối với hầu hết các đối tác thương mại của nước này dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).
Đạo luật này trao quyền cho Tổng thống Mỹ trong việc áp dụng các biện pháp kinh tế đặc biệt nhằm đối phó với các tình huống khẩn cấp quốc tế đe dọa an ninh quốc gia, chính sách ngoại giao hoặc nền kinh tế Mỹ.
Hãng sản xuất ô tô Trung Quốc BYD đã đệ đơn kiện chính phủ Mỹ liên quan đến thuế quan.
Tuy nhiên, trong đơn kiện, BYD lập luận rằng chính phủ đã vượt quá phạm vi quyền hạn được luật pháp trao cho. Theo hãng xe điện này, “văn bản của IEEPA không sử dụng từ ‘thuế quan’ hoặc bất kỳ thuật ngữ nào có ý nghĩa tương đương”.
BYD cũng viện dẫn các phán quyết trước đó của Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ và Tòa án Phúc thẩm Liên bang Mỹ. Trong một phán quyết quan trọng, Tòa án Phúc thẩm từng kết luận rằng IEEPA không trao cho chính quyền quyền “áp đặt các mức thuế quan đang bị thách thức”.
Hiện BYD không bán xe chở khách tại thị trường Mỹ. Tuy vậy, hãng vẫn duy trì một nhà máy sản xuất tại Lancaster, bang California, chuyên sản xuất xe buýt điện và pin phục vụ các mục đích thương mại.
Trong vụ kiện này, BYD yêu cầu được hoàn trả các khoản thuế nhập khẩu đã nộp trong quá khứ, đồng thời đề nghị chấm dứt việc áp dụng các mức thuế tương tự trong tương lai.
Hồ sơ của BYD cũng dẫn chiếu đến một vụ án khác hiện đang được Tòa án Tối cao Mỹ thụ lý, liên quan đến tính hợp pháp của các biện pháp thuế quan do chính quyền liên bang ban hành.
Các vụ việc này tập trung vào câu hỏi liệu nhánh hành pháp có thể đơn phương áp đặt thuế quan lên từng quốc gia cụ thể mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội hay không.
Tuy nhiên, ngay cả khi Tòa án Tối cao ra phán quyết bất lợi cho chính quyền, quyết định đó nhiều khả năng chỉ áp dụng đối với các loại thuế quan theo quốc gia, chứ không bao gồm các mức thuế theo ngành, chẳng hạn như thuế đánh vào ô tô nhập khẩu. Điều này đồng nghĩa với việc BYD, trong kịch bản thuận lợi nhất, cũng chỉ được hưởng mức giảm thuế một phần.
Dù vậy, hãng xe điện Trung Quốc cho rằng việc khởi kiện riêng lẻ là cần thiết nhằm bảo đảm quyền được bồi hoàn các khoản thuế đã nộp.
“Vụ kiện riêng này là cần thiết vì các nguyên đơn đã trả các khoản phí theo IEEPA và không được đảm bảo hoàn trả số tiền đã bị thu một cách bất hợp pháp nếu không có phán quyết và sự can thiệp cụ thể của tòa án”, đơn kiện của BYD nêu rõ.
Theo Bloomberg, hiện đã có hơn 1.000 công ty nộp đơn kiện tương tự nhằm yêu cầu chính phủ Mỹ hoàn trả các khoản thuế quan đã thu. Danh sách này bao gồm nhiều tập đoàn toàn cầu lớn như nhà sản xuất ô tô Toyota, nhà bán lẻ Costco, các thương hiệu thời trang xa xỉ Prada và Valentino, cũng như tập đoàn năng lượng Valero Energy.
Biến động ngành xe điện Trung Quốc
Đợt bán tháo kéo dài của cổ phiếu BYD đang phản ánh rõ rệt mối lo ngại ngày càng gia tăng của giới đầu tư về triển vọng lợi nhuận của hãng cũng như toàn ngành xe điện Trung Quốc trong năm nay.
BYD vượt Tesla, trở thành nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới, với gần 2,3 triệu xe bán ra trong năm 2025.
Cổ phiếu BYD niêm yết tại Hồng Kông đã giảm khoảng 7% trong tuần trước sau số liệu doanh số gây thất vọng, nối dài đà lao dốc đã khiến vốn hóa thị trường của công ty “bốc hơi” hơn 60 tỷ USD kể từ tháng 5 năm ngoái.
Dữ liệu bán hàng tháng 1 cho thấy ngay cả doanh nghiệp dẫn đầu thị trường như BYD cũng không tránh khỏi tác động từ nhu cầu suy yếu. Doanh số giao xe nội địa của hãng giảm gần một nửa so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 109.569 chiếc.
Diễn biến này làm dấy lên lo ngại rằng tốc độ suy giảm của thị trường đang nhanh và nghiêm trọng hơn dự báo ban đầu, trong bối cảnh trợ cấp chính phủ giảm mạnh.
Áp lực đối với BYD không chỉ đến từ cầu yếu mà còn từ chi phí đầu vào leo thang. Giá lithium dùng cho pin đã tăng hơn gấp đôi trong 3 tháng, trong khi đồng, nhôm và chip nhớ cũng trở nên đắt đỏ hơn, đe dọa trực tiếp đến biên lợi nhuận.
Dù vậy, BYD vẫn được đánh giá có vị thế tốt hơn nhiều đối thủ nhờ chuỗi cung ứng tích hợp nội bộ, giúp giảm bớt tác động chi phí so với các hãng xe điện khác.
Hải Đăng
Nguồn: vietnamfinance.vn
